7. Uluslararası Mâtürîdîlik Sempozyumu Bildiri Kitabı Takdim Yazım
Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve İmam Mâtürîdî Uygulama ve Araştırma Merkezi ev sahipliğinde, Özbekistan İmam Mâtürîdî Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Merkezi iş birliğiyle düzenlenen 7. Uluslararası Mâtürîdîlik Sempozyumu, Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Heyeti Başkanı Sayın Binali Yıldırım’ın teşrifleriyle 21-22 Kasım 2025 tarihinde gerçekleştirilmişti.
Alanında kıymetli tebliğlerin ve ilmî müzakerelerin yer aldığı bu müstesna etkinliğin bildiri kitabı nihayete erdi. Eserin hazırlık sürecinde kaleme aldığım takdim yazısını istifadelerinize sunuyorum:
Tarih boyunca İslam medeniyetinin en seçkin örneklerini inşa eden Hanefî-Mâtürîdî gelenek, yalnızca geçmişe ait bir hatıra değil; günümüzü anlamlandırma ve geleceğimizi aydınlatma potansiyeline sahip yaşayan bir paradigmadır. Bu düşünce çizgisi, XXI. yüzyılda Türk ve İslam dünyasının karşı karşıya kaldığı; küreselleşmenin kimlik aşındırıcı baskıları, modern hukuk sistemleri ile geleneksel anlayışlar arasındaki gerilimler, taassup ve radikalizmin yükselişi ve toplumsal parçalanma gibi çok boyutlu krizlerle başa çıkmanın entelektüel, ahlaki ve kurumsal imkânlarını bünyesinde barındırmaktadır. Hanefî-Mâtürîdî düşünce sistemi; akıl ve vahiy arasında kurduğu hassas denge, dinî metinleri hayattan koparmadan yorumlayan canlı ve işlevsel yapısı ve her daim orta yolu önceleyen itidal anlayışıyla, modern insanın anlam arayışına en makul cevapları sunmaktadır.
İslam âleminin ihtiyaç duyduğu adalet, eşitlik, hoşgörü ve kardeşlik gibi evrensel değerlerin yeniden hâkim kılınmasında Hanefî-Mâtürîdî çizginin stratejik bir rol oynayacağı düşüncesiyle Selçuk Üniversitesi Mâtürîdî Uygulama ve Araştırma Merkezi, kuruluşundan bu yana bir dizi sempozyum gerçekleştirmiş ve sempozyumda sunulan bildirileri yayın dünyasına kazandırmayı hedeflemiştir. İmâm Mâtürîdî ve Mâtürîdîlik Literatürü Sempozyumu, Mâtürîdî Araştırmalarına Dair Sorunlar ve Öneriler, Mâtürîdîlik Öğretisi ve Şimdiki Zaman, Büyük Selçuklular Döneminde Hanefîlik-Mâtürîdîlik, Osmanlılarda Hanefîlik-Mâtürîdîlik, 21. Yüzyıl Türk Dünyası İdeallerinin İnşasında Hanefî-Mâtürîdî Paradigma başlıklarıyla gerçekleştirilen bu bilgi şöleni serisinde Hanefîlik ve Mâtürîdîlik düşüncesinin tarih boyunca geçirdiği gelişim seyri farklı açılardan ele alınmış; süreç içerisinde Hanefî-Mâtürîdî âlimlerin eserleri, görüşleri ve İslam düşüncesine sundukları katkılar ayrıntılı biçimde incelenmiştir.
Elinizdeki eser, yalnızca teolojik bir zenginlik olarak görülmemesi gereken bu mirasın anılması ve anlaşılması maksadıyla gerçekleştirdiğimiz VII. Uluslararası Mâtürîdî Sempozyumu’nda sunulan nitelikli tebliğlerin bir araya getirilmesiyle vücut bulmuştur. Kitapta yer alan çalışmalar; İmam Mâtürîdî’nin yaratılış ve bilgi anlayışından, çağdaş epistemolojik tartışmalara; Hanefî fıkhının nevâzil literatüründeki çözümleyici gücünden, dinî metinlerin toplumsal bütünlüğü tesis edici rolüne kadar geniş bir perspektif sunmaktadır. Eserde ayrıca Hanefî-Mâtürîdî geleneğin yalnızca teorik bir mahiyet arz etmediği; Ürdün’den Özbekistan’a, Afganistan’dan Türkiye’ye uzanan geniş bir coğrafyada akademik, kurumsal ve toplumsal düzeyde nasıl canlılığını koruduğu da ortaya konmakta; din eğitimi, itikat, hukuk, tasavvuf ve ahlâk alanlarında bu paradigmanın güncelliğini muhafaza ettiği somut örneklerle gösterilmektedir.
Bu vesileyle “21. Yüzyıl Türk Dünyası İdeallerinin İnşasında Hanefî-Mâtürîdî Paradigma” temasıyla tertip ettiğimiz VII. Uluslararası Mâtürîdî Sempozyumu’nda sunulan bildirilerin kisve-i taba bürünmesinden duyduğum memnuniyeti ifade ediyorum. Eserin ortaya çıkmasına katkı sağlayan kıymetli araştırmacılarımıza en içten teşekkürlerimi sunuyorum. Bu çalışmaya zemin hazırlayan sempozyumun hayata geçirilmesi sürecinde, en başından itibaren destek ve teşviklerini esirgemeyen Selçuk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hüseyin YILMAZ’a; sempozyuma ev sahipliği yapan Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yusuf ACAR’a; İl Müftümüz Prof. Dr. Ali ÖGE’ye; Özbekistan İmam Mâtürîdî Uluslararası Araştırma Merkezi Müdürü Komiljon ABDUVALIEVICH’e; Türkiye İmam Hatipler Vakfı Genel Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Sami BAYRAKCI’ya ve sempozyumun düzenlenmesinde büyük emekleri bulunan Düzenleme Kurulu Başkanı Doç. Dr. Ömer Faruk AKPINAR’a şükranlarımı arz ediyorum. Ayrıca sempozyumun gerçekleştirilmesi sürecinde maddî ve manevî destekleriyle katkı sağlayan Konya Büyükşehir Belediyesi’ne de teşekkür etmeyi bir borç biliyorum.
Bunun yanı sıra sempozyumumuzu teşrif ederek, Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Heyeti Başkanı ve eski Başbakanımız Sayın Binali Yıldırım’ın “Türk Dünyası İdealleri ve İmkânlar” başlıklı açılış konferansını sunması, programımıza ayrı bir değer katmıştır. Kendilerine bu kıymetli katkıları ve nazik katılımları dolayısıyla teşekkür ediyorum.
Gayret bizden, tevfik Allah’tandır.
Doç. Dr. M. Raşit AKPINAR – Selçuk Üniversitesi Mâtürîdî Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü